Menu

A+ A A-


ΤΑ ΝΕΑ 23-24 Ιουνίου 2012

 

Η ιστορία επαναλαμβάνεται. Όχι πάντα ως φάρσα. Η κατάκτηση στις της δεύτερης θέσης από τον ΣΥΡΙΖΑ με 26,89% των ψήφων και 71 έδρες δεν ήταν η «πρώτη νίκη» της Αριστεράς. Το 1958 η ΕΔΑ καλύπτοντας τη χρεοκοπία των κεντρώων κομμάτων έφερε για πρώτη φορά την Αριστερά στην αξιωματική αντιπολίτευση με 24,42% και 79 έδρες. Επικεφαλής της ένας πολύ αγαπητός ηγέτης γεννημένος στον Πόντο, ο Ιωάννης Πασαλίδης.


Η Ενιαία Δημοκρατική Αριστερά (ΕΔΑ) ήταν η μεγάλη έκπληξη στις εκλογές της 11ης Μαΐου 1958. Με 24,42% των ψήφων κατέλαβε 79 έδρες και αναδείχτηκε αξιωματική αντιπολίτευση, πίσω από την ΕΡΕ του Κωνσταντίνου Καραμανλή, που ευνοημένη και από το εκλογικό σύστημα με 41,16% διασφάλισε άνετη κοινοβουλευτική πλειοψηφία 171 εδρών.


Το Κόμμα των Φιλελευθέρων με συναρχηγούς τον Σοφοκλή Βενιζέλο και τον Γεώργιο Παπανδρέου κατέρρευσε στο 20,67% και 36 έδρες. Τα άλλα κόμματα του κεντρώου και αριστερού χώρου (δηλαδή το κόμμα του Αλέξανδρου Μπαλτατζή, τα υπολείμματα της ΕΠΕΚ του Νικόλαου Πλαστήρα που είχε πεθάνει πέντε χρόνια νωρίτερα και το ΔΚΕΛ των Σάββα Παπαπολίτη και Στυλιανού Αλλμανή) που είχαν συγκροτήσει την Προοδευτική Αγροτική Δημοκρατική Ένωση (ΠΑΔΕ), με συμμετοχή και του Κόμματος των Προοδευτικών του Σπύρου Μαρκεζίνη, με 10,62% κατέλαβαν 10 έδρες.


Στις εκλογές εκείνες μετείχε και ένας άλλος συνασπισμός κομμάτων υπό τον τίτλο Ένωσις Λαϊκών Κομμάτων (ΕΛΚ). Με «κορμό» το Λαϊκό Κόμμα με συναρχηγούς τον Κωνσταντίνο Τσαλδάρη και τον Παναγιώτη Κανελλόπουλο μετείχαν τέσσερα άλλα μικρά αντιβενιζελικά κόμματα. Παρά το γεγονός ότι στον συνασπισμό μετείχαν δύο πρώην πρωθυπουργοί (Τσαλδάρης – Κανελλόπουλος) και σημαντικά στελέχη της Δεξιάς (Στέφανος Στεφανόπουλος και Παναγής Παπαληγούρας), το ποσοστό των ψήφων περιορίστηκε σε 2,94% με το οποίο κέρδισε 4 έδρες.


Αν ακολουθούσαν τον Πλαστήρα…


ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΕΣ.

Και κάπου εδώ, κάνοντας ένα άλμα πολιτικό και ιστορικό εντοπίζουμε τις ομοιότητές του σήμερα. Βασικός παράγοντας της επιτυχίας της Αριστεράς ήταν ο εμπλουτισμός των συνδυασμών της ΕΔΑ από πλήθος συνεργαζομένων που προέρχονταν από τους Φιλελευθέρους, τα σοσιαλιστικά κόμματα, ακόμη και από τον Συναγερμό (Σταμάτης Μερκούρης). Κάτι ανάλογο δηλαδή που συνέβη και με τον ΣΥΡΙΖΑ, μετά την κατάρρευση του ΠΑΣΟΚ.


Αναλογίες θα βρούμε και στο προεκλογικό πρόγραμμα της ΕΔΑ και του ΣΥΡΙΖΑ : κατάργηση κάθε φορολογικής ατέλειας και φοροαπαλλαγές, αλλαγές στη φορολογία υπέρ των λαϊκών στρωμάτων, περιορισμός της ανεργίας, κατάπαυση της εκχώρησης του εθνικού πλούτου, αυξήσεις μισθών δημοσίων και ιδιωτικών υπαλλήλων και αυξήσεις συντάξεων κατά 50%, αναστολή των αγροτικών χρεών, δάνεια στους αγρότες με χαμηλό επιτόκιο και στις επιχειρήσεις για εκσυγχρονισμό του τεχνολογικού εξοπλισμού.


«ΜΝΗΜΟΝΙΟ».

Υπήρχε και τότε ένα «Μνημόνιο», το οποίο είχε αποδοθεί στους Καραμανλή και Πιπινέλη και αφορούσε το κλείσιμο του Κυπριακού. Η ΕΔΑ θα ανεβάσει ψηλά το εθνικό θέμα της Κύπρου, το οποίο συγκινούσε το πανελλήνιο μετά και την εξορία του Μακάριου και τις παρεμβάσεις των ΗΠΑ για το κλείσιμο του Κυπριακού και τις ίσες «αποστάσεις» των Αμερικανών μετά τους τουρκικούς βανδαλισμούς κατά των Ελλήνων στην Πόλη και στη Σμύρνη το 1955. Το θέμα υπηρετούσε την εκλογική στρατηγική της ΕΔΑ, διότι αφενός υπήρχε έντονο αντιαμερικανικό κλίμα (αντιευρωπαϊκό σήμερα) και αφετέρου μόνο η Σοβιετική Ένωση υποστήριζε την Ανεξαρτησία και τον Μακάριο. Την ίδια στρατηγική υπηρετούσε και η έντονη πολεμική κατά της εγκατάστασης πυρηνικών βάσεων στην Ελλάδα και η υποστήριξη της σοβιετικής πρότασης για απύραυλη Βαλκανική.

Ο ΧΡΟΥΣΤΣΟΦ.

Δεν ήταν τυχαία η συνέντευξη του ηγέτη της Σοβιετικής Ένωσις Νικίτα Χρουστσόφ στο «Βήμα» στις 4 Μαΐου 1958, μία εβδομάδα πριν από τις εκλογές : «Είναι φυσικό», τόνιζε, «η ειρηνική συνεργασία μεταξύ των βαλκανικών λαών να μη συμβιβάζεται με οιαδήποτε σχέδια μετατροπής του εδάφους των Βαλκανίων σε ενδεχόμενην ζώνη ατομικού και πυρηνικού πολέμου». Στη συνέχεια κατηγορούσε τους ηγέτες «επιθετικού συνασπισμού» του ΝΑΤΟ ότι εμποδίζουν τη λύση του Κυπριακού και ότι «κατέστρωσαν σχέδια δημιουργίας ατομικών και πυρηνικών βάσεων επί του εδάφους της Ελλάδος», για τα οποία «ευρύτατα στρώματα του πληθυσμού της Ελλάδος εκφράζουν φόβον και ανησυχίαν και τάσσονται ενεργώς εναντίον των».


Τότε αντέδρασαν έντονα η ΕΡΕ και οι Φιλελεύθεροι, μιλώντας για επέμβαση στα εσωτερικά πολιτικά δρώμενα. Στις πρόσφατες εκλογές είχαμε την αντίδραση του ΣΥΡΙΖΑ και των αντιμνημονιακών σε παρεμβάσεις των Ευρωπαίων. Τότε όμως η ΕΔΑ, με σχόλιο των «κύκλων», ουσιαστικά δικαιολόγησε την παρέμβαση του σοβιετικού ηγέτη. Αστείο το επιχείρημα ότι δεν μπορεί να θεωρηθεί επέμβαση στα εσωτερικά μια συνέντευξη «η πρωτοβουλία δια την λήψιν καθώς και η δημοσίευσις της οποίας προήλθεν από συντηρητικόν όργανον που αντιμάχεται με πείσμα την ΕΔΑ»!


ΑΝΑΚΑΜΨΗ.

«Η μεγάλη όμως κίνηση προς τα αριστερά το 1958», υπογραμμίζει ο Κωνσταντίνος Τσουκαλάς, «δεν σημαίνει ότι είχαν πραγματοποιηθεί ριζικές μεταβολές στη δομή της ελληνικής πολιτικής σκέψης. Αυτό αποδείχτηκε πολύ σύντομα, μόλις το Κέντρο απέκτησε κάποια συνοχή και ενότητα, κέρδισε περισσότερες ψήφους από όσες είχε χάσει (1963). Το αποτέλεσμα των εκλογών του 1958 προέκυψε από την έμπρακτη διαμαρτυρία ενός μεγάλου αριθμού Φιλελευθέρων, που στρέφονταν εναντίον της διάσπασης, της ανικανότητας των κομμάτων του Κέντρου και της έλλειψης μιας εναλλακτικής λύσης».
Ανάλογη είναι και η ερμηνεία του εκλογικού αποτελέσματος των εκλογών της περασμένης Κυριακής. Ο ΣΥΡΙΖΑ κατέλαβε τη θέση της αξιωματικής αντιπολίτευσης με «δάνειες» ψήφους, κυρίως του «μνημονιακού» ΠΑΣΟΚ. Αλλά και τα υπόλοιπα κόμματα της σημερινής Βουλής «εισέπραξαν» από την κατάρρευση του ΠΑΣΟΚ και την «ημιμνημονιακή» ΝΔ. Διαμορφώθηκε πλέον ένα μοναδικό από το 1952 ρευστό κομματικό μωσαϊκό, με κύρια «ιδεολογική» διαφοροποίηση το Μνημόνιο ! Και η ρευστότητα οδηγεί (πάλι) σε εξελίξεις και διαφοροποιήσεις…


Τα κόμματα του Κέντρου


Οι εκλογές του 1958 σημάδεψαν τις πολιτικές εξελίξεις μέχρι το απριλιανό πραξικόπημα και την πορεία της χώρας. Είναι, νομίζω, χρήσιμη μία σύντομη ιστορική υπενθύμιση των προηγηθέντων για να φωτισθούν τα αίτια της εκλογικής επιτυχίας της ΕΔΑ.


Το 1950, έναν χρόνο μετά τη λήξη του Εμφυλίου Πολέμου, διεξάγονται οι δεύτερες, μετά το 1946, βουλευτικές εκλογές. Το Κέντρο βγαίνει από τις εκλογές ενισχυμένο, αλλά τριχοτομημένο. Το Κόμμα των Φιλελευθέρων (17,24% και 56 έδρες), η ΕΠΕΚ υπό την ηγεσία του Νικολάου Πλαστήρα (16,44% και 45 έδρες) και το Κόμμα του Γεωργίου Παπανδρέου (10,67% και 35 έδρες).
Η εαμογενής Αριστερά συγκρότησε τη Δημοκρατική Παράταξη (ΔΠ) με ηγέτες τον Αλέξανδρο Σβώλο, τους Σταμάτη Χατζήμπεη και Νεόκοσμο Γρηγοριάδη και τον Ιωάννη Σοφιανόπουλο. Συγκέντρωσε 9,7% των ψήφων και κατέλαβε 18 έδρες.


Αν προσθέσουμε τα ποσοστά, θα διαπιστώσουμε ότι τα τρία κόμματα του Κέντρου απέσπασαν το 44,35% των ψήφων και την απόλυτη πλειοψηφία της Βουλής των 150 εδρών. Με το 9,7% και τις 18 έδρες της Δημοκρατικής Παράταξης η Κεντροαριστερά συγκέντρωσε το 54,35% των εκλογέων και 154 έδρες, έναντι 38,37% και 93 έδρες των τεσσάρων κομμάτων της Δεξιάς (το 4,97% είχαν λάβει ανεξάρτητοι).


Να θυμίσουμε ότι, παρά την αναστολή του Γ΄ Ψηφίσματος, η διατήρηση εμφυλιακών έκτακτων μέτρων βάρυναν το προεκλογικό κλίμα όχι μόνο για την Αριστερά, αλλά και την προοδευτική πτέρυγα του Κέντρου, την οποία εξέφραζε ο Πλαστήρας. Δύο αριθμοί είναι αποκαλυπτικοί : 17.000 ήσαν στις φυλακές οι καταδικασμένοι για πολιτικά «αδικήματα» (2.289 θανατοποινίτες) και 20.000 εκτοπισμένοι (13.000 στη Μακρόνησο).


Η ΕΠΕΚ του Πλαστήρα, αν και ήλθε τρίτη στις εκλογές, ήταν ο πραγματικός νικητής. Με βασικό σύνθημα την «Αλλαγή», ο Πλαστήρας είχε θέσει ως άξονα της πολιτικής του τη συμφιλίωση και χρησιμο-ποιώντας τον όρο «εμφύλιος πόλεμος» (αντί του «συμμοριτοπόλεμου») επιχείρησε να ανατρέψει την κυρίαρχη εκδοχή της «εθνικοφροσύνης».


Ο Ηλίας Νικολακόπουλος υπογραμμίζει («Των Εκλογών τα Πάθη» - έκδοση «ΤΟ ΒΗΜΑ» 2012) : «Η συγκρότηση και η επιτυχία της ΕΠΕΚ στάθηκαν ένας κρίσιμος σταθμός στη διαδικασία αναδιοργάνωσης του συστήματος των κομμάτων και έτειναν να εμπεδώσουν την αυτόνομη παρουσία ενός ιδιαίτερου πολιτικού χώρου, της Κεντροαριστεράς. Η ΕΠΕΚ απευθύνθηκε σε ευρύτερα τμήματα του εκλογικού σώματος, τα οποία είχαν ριζοσπαστικοποιηθεί μέσα από την Αντίσταση και είχαν, εκ των πραγμάτων, ηττηθεί και κοινωνικά απομονωθεί στις συνθήκες που επεκράτησαν μετά το 1945 και τον Εμφύλιο».


Η ευκαιρία αυτή χάθηκε γιατί οι ηγέτες του Κέντρου δεν τόλμησαν να υιοθετήσουν έστω και μέρος της ριζοσπαστικής πολιτικής του Πλαστήρα. Ο Σοφοκλής Βενιζέλος είχε απορρίψει την πρόταση Πλαστήρα για προεκλογική συνεργασία.


Οι διαφωνίες σε βασικά θέματα πολιτικής είχαν ως αποτέλεσμα από τις εκλογές του 1950 μέχρι τις εκλογές της 9ης Σεπτεμβρίου 1951 να σχηματισθούν τέσσερις κυβερνήσεις μία του Πλαστήρα, μία Βενιζέλου – Πλαστήρα, μία Βενιζέλου – Τσαλδάρη – Πλαστήρα και μία Βενιζέλου – Παπανδρέου.


Η πρώτη εκλογική εμφάνιση της ΕΔΑ


Στις εκλογές της 9ης Σεπτεμβρίου 1951 σημειώνονται δύο σημαντικές για τις μελλοντικές εξελίξεις νέες εκλογικές συμμαχίες. Ο αρχιστράτηγος Αλέξανδρος Παπάγος ιδρύει τον Ελληνικό Συναγερμό και εμφανίζεται η Ενιαία Δημοκρατική Αριστερά (ΕΔΑ), η οποία ιδρύθηκε την 1η Αυγούστου 1951 με κύριο κορμό το εκτός νόμου ΚΚΕ, το οποίο και είχε αποφασιστικό ρόλο στη διαμόρφωση της πολιτικής της.
Στον Συναγερμό προσχώρησε ο Σπύρος Μαρκεζίνης, ο οποίος είχε καθοριστικό ρόλο στην απόφαση του Παπάγου να μεταπηδήσει στην πολιτική. Το αποτέλεσμα ήταν κατώτερο των προσδοκιών του στρατάρχη : 36,53% και 114 έδρες.


Από το Κέντρο ο μεγάλος χαμένος ήταν ο Γεώργιος Παπανδρέου. Το κόμμα του έλαβε μόλις 2,10% και ο ίδιος έμεινε εκτός Βουλής. Αντίθετα, το Κόμμα των Φιλελευθέρων αύξησε τη δύναμή του από 17,24 σε 19,04% και η ΕΠΕΚ κατέγραψε εντυπωσιακή νίκη με αύξηση του ποσοστού από 16,44% σε 23,49% και των εδρών από 45 σε 74.
Η ΕΔΑ με 10,57% θα κινηθεί στα επίπεδα της Δημοκρατικής Παράταξης του 1951 με μία μονάδα αύξηση και μείωση των εδρών, λόγω εκλογικού συστήματος, από 18 σε 10. Πάντως, στην πρώτη αυτή εκλογική εμφάνιση «καταγράφηκε η συνεκτικότητα της εκλογικής βάσης της Αριστεράς» (Ηλίας Νικολακόπουλος). Οι επτά από τους εκλεγέντες βουλευτές ήσαν εξόριστοι και οι τρεις φυλακισμένοι. Και μετά την ακύρωση της εκλογής τους οι έξι από τους αντικαταστάτες τους ήσαν μέλη του ΚΚΕ.


Το τέλος του «κεντρώου διαλείμματος»


Mετά τις εκλογές θα σχηματισθεί η τελευταία κυβέρνηση του Κέντρου με πρωθυπουργό τον Νικόλαο Πλαστήρα και αντιπρόεδρο τον Σοφοκλή Βενιζέλο. Το Κέντρο είχε, ήδη, προγραφεί από τους Αμερικανούς με πρωταγωνιστή τον πλέον προκλητικό πρεσβευτή Τζον Πιουριφόι. Παρά τα μέτρα «ειρηνεύσεως» και την απόλυση 10.000 και πλέον πολιτικών κρατουμένων, η κυβέρνηση Πλαστήρα σημαδεύτηκε από δίκες και εκτελέσεις στελεχών του ΚΚΕ (Νίκου Μπελογιάννη, Δημήτρη Μπάτση, Νίκου Καλούμενου και Ηλία Αργυριάδη) και τη δίκη για τη σκευωρία στην Αεροπορία.


Ευάλωτος από την ημιπληγία ο Πλαστήρας, με τη σύμπραξη του Βενιζέλου, πέφτει στην παγίδα του Πιουριφόι, εγκρίνει και η Βουλή ψηφίζει το πλειοψηφικό, το οποίο άνοιξε τον δρόμο στον θρίαμβο του στρατάρχη Αλέξανδρου Παπάγου.


Ο Συναγερμός του Παπάγου με 49,22% θα καταλάβει τις 257 έδρες. Η ΕΠΕΚ και το Κόμμα των Φιλελευθέρων θα περιοριστούν στο 34,22% και 51 έδρες. Η ΕΔΑ θα διατηρήσει τις δυνάμεις του 1951, αλλά θα μείνει, λόγω πλειοψηφικού, εκτός Βουλής.


Ήταν σημαντική η επιτυχία της ΕΔΑ, διότι η εκλογική αναμέτρηση είχε πολωθεί ανάμεσα στον Συναγερμό και το Κέντρο και εξαιτίας του πλειοψηφικού. Η ηγεσία της ΕΔΑ βρέθηκε, τότε, σε δίλημμα πολιτικής στρατηγικής : να συνεργαστεί με τις κεντρώες δυνάμεις ή να μετέχει αυτόνομα στις εκλογές. Δεν θα είναι η πρώτη φορά που θα αντιμετωπίσει ανάλογο δίλημμα, το οποίο ο Ηλίας Ηλιού είχε χαρακτηρίσει το «σταυρικό πρόβλημα» της Αριστεράς. Τελικά επικράτησε η άποψη του ηγέτη του ΚΚΕ Νίκου Ζαχαριάδη για αυτόνομη κάθοδο και με το γνωστό σύνθημα «Τί Παπάγος, τί Πλαστήρας».


O Παπάγος ήταν απόλυτος κυρίαρχος στη Βουλή. Ουσιαστική αντιπολίτευση δεν υπήρχε. Ο Βενιζέλος, κατά την πάγια συνήθειά του, έφυγε στο εξωτερικό και το Κόμμα των Φιλελευθέρων έμεινε ακέφαλο. Τον Μάιο του 1953 θα προσφέρει τη συναρχηγία στον Γεώργιο Παπανδρέου. Ο Ν. Πλαστήρας, λόγω και της ασθένειάς του, είχε απομονωθεί και τα στελέχη του άρχισαν να τον εγκαταλείπουν. Στις 29 Ιουλίου 1953 χιλιάδες λαού θα συνοδεύσουν τον Μαύρο Καβαλάρη στον λιτό τάφο του, στο Α΄ Νεκροταφείο, που τον στόλιζε ένα απλό καντήλι και μία γλάστρα με βασιλικό. Ήταν και το τέλος του εγχειρήματος για τη συγκρότηση ισχυρής κεντροαριστερής παράταξης.


Θα επιχειρήσουν να καλύψουν το κενό ο Γεώργιος Καρτάλης και ο Αλέξανδρος Σβώλος, αλλά υπήρχε το ισχυρό ανάχωμα της ΕΔΑ. Και εκτός της Βουλής είχε καλύψει το κενό της αντιπολίτευσης. Ο πονηρός πόντιος γιατρός και ευέλικτος πρόεδρος της ΕΔΑ Ιωάννης Πασαλίδης είχε ζητήσει συνάντηση με τον Παπάγο για να ζητήσει εφαρμογή μέτρων ειρήνευσης και ανάπτυξη εμπορικών σχέσεων με τις Ανατολικές Χώρες. Έπειτα από δύο ώρες συζήτησης φωτογραφίστηκαν στα προπύλαια της Βουλής. Βασικός στόχος του Πασαλίδη ήταν να «σπάσει» η φοβία του κόσμου έναντι της ΕΔΑ, η οποία είχε ταυτιστεί με το ΚΚΕ.


Η Δημοκρατική Ένωση του 1956


Μετά το θάνατο του Παπάγου τον Οκτώβριο 1955 ο βασιλιάς Παύλος αναθέτει την πρωθυπουργία στον Κωνσταντίνο Καραμανλή, ο οποίος ιδρύει την Εθνική Ριζοσπαστική Ένωση (ΕΡΕ) και αποφασίζει τη διεξαγωγή εκλογών για τις 19 Φεβρουαρίου 1956.


Εμφανίζεται ως νέα πολιτική δύναμη.


Στο Κέντρο τα παιχνίδια συνεχίζονται… Ο Βενιζέλος εγκαταλείπει το ΚΦ και ιδρύει τη Φιλελεύθερη Δημοκρατική Ένωση (ΦΔΕ). Στη συνέχεια ζητεί από τον Γ. Παπανδρέου κοινή κάθοδο στις εκλογές. Στο μεταξύ είχε αρχίσει κίνηση για συγκρότηση συνασπισμού όλων των αντιδεξιών κομμάτων. Η συμφωνία επιτυγχάνεται και υπογράφεται «προγραμματική διακήρυξη». Στην ΕΔΑ παραχωρήθηκαν 20 θέσεις υποψηφίων «προς εξασφάλισιν αυτοδυνάμου κυβερνήσεως του Δημοκρατικού Κέντρου».


«Με τη δημιουργία της ΔΕ – σημειώνει ο Ηλίας Νικολακόπουλος («Η Καχεκτική Δημοκρατία 1946-1967») – οι εκλογές απέκτησαν τη μορφή πολωτικής και μετωπικής αναμέτρησης ανάμεσα στο άρχον συγκρότημα εξουσίας και στο σύνολο των πολιτικών δυνάμεων που είχαν παραμείνει εκτός εξουσίας ή είχαν αποκλειστεί από αυτήν. Επρόκειτο δηλαδή για την παγίωση ή την ανατροπή μιας συνολικής πολιτικής επιλογής που είχε επιβληθεί το 1952 και της οποίας φάνηκε προς στιγμήν ότι διακυβεύεται η συνέχιση, χωρίς βέβαια να διακρίνεται καθαρά σε τι θα συνίστατο μια εναλλακτική πολιτική λύση».


Η ανατροπή δεν επετεύχθη, λόγω εκλογικού συστήματος. Η ΕΡΕ με 47,38% των ψήφων εξασφάλισε 163 έδρες. Η ΔΕ με 48,15% περιορίστηκε σε 132 έδρες. Τις έδρες μοιράστηκαν επτά κόμματα και επτά βουλευτές δήλωσαν ανεξάρτητοι : ΚΦ 25, ΦΔΕ 39, ΕΔΑ 18, ΔΚΕΛ 18, ΕΠΕΚ 15, ΚΑΕ 7 και ΛΚ 3.


Η ΕΔΑ, εκτός από την επάνοδό της στη Βουλή, σταθεροποίησε την εκλογική βάση και «νομιμοποιήθηκε» πολιτικά, ακόμη και από το Λαϊκό Κόμμα που συμμετείχε στη Δημοκρατική Ένωση.
Προς όφελός της πρέπει να καταγραφούν δύο ακόμη γεγονότα. Η καθαίρεση της ηγεσίας του Νίκου Ζαχαριάδη και η απόφαση της νέας ηγεσίας να διαλύσει τους παράνομους μηχανισμούς στην Ελλάδα και ο θάνατος του Γεώργιου Καρτάλη, του μόνου ηγέτη ο οποίος θα μπορούσε να ηγηθεί ενός αξιόπιστου κεντροαριστερού σχήματος και να περιορίσει τη διείσδυση της ΕΔΑ στις αριστερές δυνάμεις του Κέντρου, που είχαν μείνει ανερμάτιστες μετά τον θάνατο του Πλαστήρα.


Παπανδρέου και Βενιζέλος «καίγονται»


Οι Παπανδρέου και Βενιζέλος αποφάσισαν να ανασχηματίσουν το Κόμμα των Φιλελευθέρων, αλλά διέπραξαν ένα μεγάλο λάθος. Διαπρα-γματεύθηκαν με την ΕΡΕ (προσωπικά ο Παπανδρέου με τον Τάκο Μακρή) με σκοπό τον περιορισμό της δύναμης της ΕΔΑ. Άλλωστε η φθορά και των «ιστορικών» προπολεμικών κομμάτων ήταν ανεπανόρθωτη. Αλλά και ιδεολογικά δεν συγκινούσαν τους δημοκρατικούς πολίτες, οι οποίοι υφίσταντο την πίεση του αστυνομικού κράτους της ΕΡΕ, ούτε και τους δημοσίους υπαλλήλους και τους εργαζομένους, οι οποίοι, παρά την «ποσοτική» ανάπτυξη, δεν έβλεπαν βελτίωση των αποδοχών τους.
«Η αίγλη της ΕΔΑ – σημειώνει ο Κωνσταντίνος Τσουκαλάς : «Η Ελληνική Τραγωδία» - ενισχύθηκε από το γεγονός ότι ήταν η μόνη πολιτική δύναμη που με συνέπεια κατήγγειλε τις αυξανόμενες εισοδηματικές ανισότητες και απαιτούσε κοινωνική δικαιοσύνη».


Στελέχη και οπαδοί του Κέντρου είχαν κουραστεί από τις ατέλειωτες προσωπικές φιλονικίες των δύο ηγετών Παπανδρέου και Βενιζέλου, που είχαν αρχίσει και πριν από τη λήξη της Κατοχής και εντάθηκαν μετά το 1950. Αλλά και στα άλλα μικρά κόμματα, με το πλήθος των ηγετών, που είχαν τοποθετηθεί μεταξύ Κέντρου και ΕΔΑ, μετά την πρόσκαιρη εκλογική συνεργασία επανέρχονταν στο μοναχικό τους δρόμο, για να έρθει ορμητικά η ΕΔΑ να καλύψει το πολιτικό κενό…

ΣΥΝΔΕΘΕΙΤΕ